We staan er waarschijnlijk te weinig bij stil, maar een groot deel van onze dag brengen we binnen door. Thuis, op kantoor, in een school of in een andere ruimte. We verwarmen, koelen, koken, werken, slapen en leven er.
En ondertussen ademen we.
Juist daarom is goede ventilatie zo belangrijk. Toch wordt ventilatie bij het ontwerpen of verduurzamen van een woning of gebouw nog regelmatig gezien als een technische installatie die vooral ‘ergens geregeld moet worden’.
Wij kijken daar anders naar.
Ventilatie is wat ons betreft een van de belangrijkste onderdelen van een comfortabel gebouw. Niet omdat je het systeem voortdurend moet zien of horen, maar juist omdat je het eigenlijk niet zou moeten merken.
Wat doet ventilatie eigenlijk?
Ventileren betekent simpel gezegd: vervuilde binnenlucht afvoeren en verse buitenlucht toevoeren.
In een woning of gebouw ontstaat voortdurend vervuiling. We ademen CO₂ uit, koken, douchen, drogen kleding en brengen allerlei stoffen en vocht de ruimte in. Zonder voldoende ventilatie blijven die stoffen en het vocht langer in de binnenlucht aanwezig.
Dat kan niet alleen zorgen voor een minder prettig binnenklimaat, maar ook bijdragen aan vochtproblemen en schimmelvorming. Goede ventilatie is daarom geen luxe, maar een belangrijk onderdeel van een gezond gebouw.
Ventileren is iets anders dan een raam openzetten
Een raam openzetten voelt als de meest logische manier om frisse lucht binnen te krijgen. En dat is het soms ook.
Maar een raam openzetten is niet hetzelfde als continu ventileren.
Bij luchten zet je bijvoorbeeld tijdelijk ramen en deuren open om in korte tijd veel buitenlucht naar binnen te brengen. Ventileren betekent dat de luchtverversing continu doorgaat, dag en nacht.
Dat verschil wordt steeds belangrijker.
Moderne woningen en gebouwen zijn steeds beter geïsoleerd en luchtdichter gebouwd. Dat is goed voor het energieverbruik, maar het betekent ook dat je minder kunt vertrouwen op toevallige luchtstromen via naden, kieren en open ramen.
De ventilatie moet dus bewust worden ontworpen.
Gezonde lucht zonder tocht
Goede ventilatie betekent wat ons betreft niet alleen dat er voldoende lucht wordt ververst.
De manier waarop die lucht een ruimte binnenkomt, is minstens zo belangrijk.
Iedereen kent waarschijnlijk het gevoel van een ventilatierooster waar in de winter koude lucht langs je benen stroomt. Of een ventilatiesysteem dat je voortdurend hoort op de achtergrond.
Technisch gezien wordt er dan misschien geventileerd. Maar comfortabel is het niet.
Een goed ontworpen ventilatiesysteem moet daarom niet alleen voldoende capaciteit hebben. Ook luchtverdeling, luchtsnelheid, geluid, filtering en de positie van toevoer- en afvoervoorzieningen spelen een belangrijke rol. Ook vanuit het oogpunt van gezondheid is voldoende luchtverversing belangrijk.
Het RIVM beschrijft ventilatie als een belangrijke maatregel om de luchtkwaliteit binnenshuis te verbeteren.
Dat is precies het punt waarop ventilatie en het afgiftesysteem elkaar beginnen te raken.
Balansventilatie met WTW
Een veel toegepaste oplossing in energiezuinige nieuwbouw is balansventilatie met warmteterugwinning, ook wel WTW of ventilatiesysteem D genoemd.
Bij een balansventilatiesysteem wordt verse buitenlucht mechanisch toegevoerd en vervuilde binnenlucht mechanisch afgevoerd.
De warmte uit de afgevoerde binnenlucht kan via een warmtewisselaar worden overgedragen aan de verse buitenlucht.
Je gooit de warmte dus niet zomaar naar buiten.
Dat is interessant voor energiezuinige en gasloze woningen en gebouwen, waar juist wordt geprobeerd om warmteverliezen zo klein mogelijk te houden. Ook in utiliteitsgebouwen wordt warmteterugwinning toegepast om de energie voor ventilatie te beperken.
Waarom ventilatie steeds belangrijker wordt
De energietransitie verandert de manier waarop we gebouwen ontwerpen.
We isoleren beter. We bouwen luchtdichter. We stappen over op warmtepompen. We willen af van aardgas. We willen in de zomer kunnen koelen zonder overal airco-units te hangen.
Daarmee verandert ook de rol van ventilatie.
Ventilatie is niet langer een los onderdeel van de installatie.
Het maakt onderdeel uit van het totale binnenklimaat.
De vraag is daarom niet alleen: hoeveel lucht moeten we ventileren?
De interessantere vraag is:
Hoe zorgen we ervoor dat verwarming, koeling en ventilatie als één geheel samenwerken?
Twijfel je of je woning goed ventileert?
Van vloerverwarming naar een compleet klimaatsysteem
Traditionele vloerverwarming doet één ding heel goed: warmte afgeven.
Voor ventilatie is vervolgens een aparte installatie nodig. En wanneer je in de zomer wilt koelen, komt daar vaak nog een aanvullende oplossing bij.
Dat betekent meerdere systemen, meerdere componenten en meerdere plaatsen waar techniek zichtbaar of voelbaar kan zijn.
Bij OneClimate kijken we juist naar het geheel.
Met de Clima One® klimaatvloer combineren we verwarmen, koelen en ventileren in één geïntegreerd vloersysteem. De klimaatvloer werkt daarbij samen met een warmte- en koudebron en een ventilatiesysteem met WTW.
Ventileren via de vloer
Het bijzondere aan de Clima One® vloer is dat de toevoer van ventilatielucht onderdeel is van de vloerconstructie.
Verse, gefilterde lucht wordt via de vloer aan de ruimte toegevoerd. Hierdoor hoeft de ventilatielucht niet via traditionele zichtbare toevoerroosters in de wand of het plafond de ruimte in.
Dat klinkt misschien als een klein technisch verschil.
In de praktijk kan het juist veel betekenen voor het comfort en de architectonische vrijheid.
De luchtverdeling wordt onderdeel van het ontwerp van het klimaatsysteem, in plaats van iets wat achteraf nog ergens moet worden ingepast.
Een gezond binnenklimaat begint bij het ontwerp
Een goed binnenklimaat ontstaat niet door achteraf een ventilatiebox te plaatsen.
Het begint bij de eerste ontwerpkeuzes.
Hoe groot is de woning of het gebouw? Hoe wordt de ruimte gebruikt? Waar bevinden zich slaapkamers, leefruimtes, werkplekken en natte ruimtes? Hoeveel lucht is nodig? Waar kan de lucht worden toegevoerd en afgevoerd? Hoe zit het met geluid? Hoe wordt het systeem ingeregeld?
En misschien wel de belangrijkste vraag:
Hoe werken alle installaties straks samen?
Voor architecten, installatiebedrijven en adviseurs betekent dit dat ventilatie al vroeg in het ontwerp moet worden meegenomen.
Niet als sluitpost, maar als onderdeel van het totale klimaatsysteem.
Ventilatie bij nieuwbouw: denk integraal
Bij nieuwbouw heb je een groot voordeel: je kunt de installaties vanaf het begin goed op elkaar afstemmen.
Dat maakt het mogelijk om ventilatiekanalen, technische ruimtes, vloeropbouw, warmtepomp, WTW-unit en afgiftesysteem als één geheel te ontwerpen.
Dat voorkomt dat er later oplossingen moeten worden gezocht voor techniek die eigenlijk nergens meer past.
Bij OneClimate werken we daarom vanuit het complete klimaatsysteem. We kijken naar de warmte- en koelbehoefte, de ventilatiebehoefte en de beschikbare ruimte voor de installatie.
Zo ontstaat een systeem dat niet alleen op papier klopt, maar ook daadwerkelijk in het gebouw past.
En hoe zit dat bij renovatie?
Bij bestaande woningen en gebouwen ligt dat vaak ingewikkelder.
Je hebt te maken met bestaande vloeren, plafonds, schachten, leidingen en beperkte ruimte. Tegelijkertijd wil je misschien verduurzamen, van het gas af, het comfort verbeteren én de ventilatie aanpakken.
Dan is de vraag niet simpelweg welk ventilatiesysteem het beste is.
De vraag is:
Welke totaaloplossing past bij het gebouw?
Bij een grondige renovatie kan het interessant zijn om meerdere installatietechnische functies tegelijkertijd aan te pakken. Verwarming, koeling en ventilatie kunnen dan opnieuw worden bekeken als één integraal systeem.
Dat voorkomt dat iedere installatie afzonderlijk wordt vervangen, zonder te kijken naar het uiteindelijke binnenklimaat.
Kan ventilatie ook zonder airco voor een comfortabel huis zorgen?
Ventilatie en koeling zijn twee verschillende functies.
Ventilatie zorgt voor luchtverversing. Koeling zorgt ervoor dat warmte uit een ruimte wordt afgevoerd.
Toch kunnen beide systemen elkaar wel versterken binnen een goed ontworpen klimaatsysteem.
Met de Clima One® klimaatvloer wordt bijvoorbeeld vloerkoeling gecombineerd met continue toevoer van verse ventilatielucht. De vloer kan daarbij een koelvermogen van circa 50 tot 75 W/m² leveren, afhankelijk van onder meer de gebouwschil en projectspecifieke omstandigheden.
Het doel is niet om een koude luchtstroom door de ruimte te blazen.
Het doel is juist om een ruimte gelijkmatig comfortabel te houden.
Dat is een belangrijk verschil met de traditionele airconditioner die veel mensen kennen.
Kan ventilatielucht ook worden gezuiverd?
Ventileren en luchtzuiveren zijn niet hetzelfde.
Ventilatie ververst de binnenlucht door buitenlucht toe te voeren en vervuilde binnenlucht af te voeren. Luchtzuivering richt zich op het behandelen van lucht die al in een ruimte aanwezig is.
Daarom is het verstandig om eerst te zorgen voor een goed ontworpen ventilatiesysteem.
Pas daarna kun je kijken welke aanvullende technieken eventueel interessant zijn.
OneClimate biedt naast ventilatie ook PrOxygen® als aanvullende technologie voor luchtbehandeling en luchtkwaliteit. Welke oplossing passend is, hangt sterk af van de toepassing en de gewenste luchtkwaliteit.
De techniek mag verdwijnen. Het comfort niet.
Misschien is dat uiteindelijk wel waar het bij een goed klimaatsysteem om draait.
Je wilt niet voortdurend bezig zijn met je ventilatiesysteem.
Je wilt niet horen dat het systeem staat te draaien.
Je wilt geen koude luchtstroom langs je nek.
Je wilt niet iedere zomer een airco-unit voor je raam.
Je wilt gewoon thuiskomen, gaan zitten en denken: wat is het hier prettig.
Dat is voor ons de essentie van een goed binnenklimaat.
De techniek erachter kan behoorlijk complex zijn. Maar voor de gebruiker zou het resultaat juist eenvoudig moeten voelen.
Eén vloer, drie functies
De Clima One® klimaatvloer is ontwikkeld vanuit precies die gedachte.
Verwarmen. Koelen. Ventileren.
Drie functies die normaal gesproken met verschillende systemen worden ingevuld, worden geïntegreerd in één vloersysteem. In combinatie met een warmtepomp en WTW-installatie ontstaat een compleet klimaatsysteem voor een comfortabel en energiezuinig gebouw.
De vloer wordt daarmee niet alleen een afgiftesysteem voor warmte en koude.
Hij wordt onderdeel van het totale binnenklimaat.
Wat betekent dit voor jouw woning of project?
Of een geïntegreerde klimaatvloer de beste oplossing is, hangt natuurlijk af van het gebouw.
Bij nieuwbouw, renovatie en utiliteitsbouw spelen verschillende factoren een rol. Denk aan de beschikbare vloeropbouw, warmte- en koelvraag, ventilatiebehoefte, gebouwschil, indeling en gewenste comfortniveau.
Daarom geloven wij niet in één standaardoplossing voor ieder gebouw.
Wel geloven we in goed kijken naar het geheel.
Een klimaatsysteem moet technisch kloppen, maar vooral ook passen bij de mensen die het gebouw gebruiken.
Benieuwd wat er mogelijk is?
Een gezond binnenklimaat begint bij goede ventilatie. Maar de interessantste oplossingen ontstaan wanneer ventilatie niet los wordt gezien van verwarming en koeling.
Wil je weten hoe dat er in de praktijk uitziet?
Bekijk dan de Clima One® klimaatvloer van OneClimate en ontdek hoe verwarmen, koelen en ventileren in één systeem kunnen worden gecombineerd.
Heb je een nieuwbouw-, renovatie- of utiliteitsproject? Dan denken we graag mee over de technische mogelijkheden. Aan de hand van bouwtekeningen kunnen we al in een vroeg stadium beoordelen welke oplossing past bij het gebouw.
Want uiteindelijk gaat het niet om de installatie.
Het gaat om hoe je je voelt in de ruimte waarin je leeft en werkt.