Bijzonder pand vraagt om bijzondere installatie
De toren
„De toren is gebouwd op het hoogste punt van de Amersfoortse berg en daardoor heeft hij een hoogte van slechts 17 meter”, zegt Pieter Mars, eigenaar van de watertoren. De toren heeft een waterreservoir met een opslagcapaciteit van 700 m³. De watertoren is gebouwd toen de gemeente in 1912 besloot om naast de Utrechtse Waterleiding Maatschappij een eigen waterleidingmaatschappij op te richten.” Sinds 3 december 2018 is de familie Mars eigenaar van het pand. Deze is compleet gerenoveerd en verbouwd. De bouwtijd heeft ongeveer een klein jaar in beslag genomen. „Ongeveer een jaar geleden zijn de eerste meubels voor de bovenste etages geleverd”, zegt Mars. „Sinds medio april van dit jaar zijn we operationeel.”
Ongeveer een jaar geleden zijn de eerste meubels voor de bovenste etages geleverd. Sinds medio april van dit jaar zijn we operationeel.
Authentiek pand
„We zochten een pand zonder systeemplafond”, zegt Mars lachend op de vraag hoe hij en zijn familie in de watertoren terecht gekomen zijn. „We waren op zoek naar een authentiek pand en zagen de watertoren op Funda. Een geschikte plek voor onze stichting Pharus vonden wij. In dit pand hadden we de mogelijkheid om vier etages te maken voor de vier verschillende werelden van Pharus. Op de begane grond is een ontvangstruimte met bar waar tot 70 personen ontvangen kunnen worden. Op de eerste etage is een expositieruimte waar we projecten over onze stichting kunnen uitlichten. Op de tweede etage is een theater om presentaties te geven voor 30 personen. Op de derde etage is kantoorruimte met vier werkplekken. We willen onze bezoekers de beleving van dit bijzondere gebouw meegeven. Bovendien is het fijn om een pand uit 1912 een nieuwe functie te geven. We zetten vanaf deze locatie onze stichting voort.” Stichting Pharus is een familiestichting van de familie Mars en bestaat 8 jaar.
Installatie
In de watertoren is voor elk van de vier verdiepingen een Nibe F2040-16 warmtepomp geïnstalleerd. „Dit zijn stille, modulerende monoblock lucht/water warmtepompen van elk 16 kW”, zegt Sander Kolthof, van OneClimate. „De ventilatie wordt verzorgd door een Komfovent Verso R3000 UV HE L C5.1, linker variant met een C5.1 bedieningspaneel. De lucht van buiten wordt direct naar binnen gebracht. De begane grond, tweede en derde verdieping hebben ventilatieroosters. Op de eerste verdieping wordt lucht toegevoerd middels een wandrooster. Gebouwen worden zo goed mogelijk geïsoleerd. Dus moet er ook geventileerd worden. Dan doen we via balansventilatie met een wtw-unit. Koeling, verwarming en ventilatie in de vloer is vrij uniek. Gewoonlijk zijn er losstaande units voor koelen en verwarmen en een aparte voor ventilatie. De installatie bevat een wtw met warmtewiel. Een warmtewiel heeft een net iets lager rendement dan een kruisstroom-warmtewisselaar, maar geeft een hoger comfort omdat er vocht wordt teruggewonnen.”
De toevoerkanalen van de ventilatie liggen in de vloer. De lucht wordt met lage snelheid ingeblazen. Het voordeel van dit systeem is dat er geen geluid van luchtverplaatsing is en dat er geen tocht meer is. „Bij de ramen zitten de uitblaasroosters. Die vangen de koudeval op”, geeft Kolthof aan. „Vloerverwarming is inderdaad lineaire stralingswarmte. Maar bij het Clima One systeem maken we ook gebruik van de lineaire stralingswarmte die naar beneden gaat. Deze gaat normaliter verloren”. Via afzuigroosters wordt de lucht afgezogen. Bij toepassing van de conventionele ventilatieroosters ontstaat tocht bij de ramen. Dit zorgt voor een discomfort en energieverlies. In de zomer is de lucht namelijk te warm en in de winter juist te koud. Met dit systeem is dat probleem opgelost.”
Eigen ervaring
Waarom heeft Mars gekozen voor het systeem van OneClimate? „Nou dat is heel eenvoudig”, zegt Mars. „Dat is uit eigen ervaring, want dit systeem heb ik thuis ook. Het is een duurzaam systeem en een goede oplossing voor verwarmen, koelen en ventileren van de watertoren. Als het lukt zou het mooi zijn als we hier 0 op de meter krijgen. Dat vinden we een mooie uitdaging. Op het dak liggen zonnepanelen. Die dragen ook bij aan een duurzaam systeem.”
Tv-uitzending: Doe maar Duurzaam
Rookproef bij de ramen
De condities in de watertoren kunnen eigenlijk niet slechter zijn: de muren zijn enkelsteens en in de ramen zit monumentenglas. Er is een duidelijke koudebrug aanwezig die met het Clima One vloersysteem wordt opgevangen. Zoals in de onderstaande video is te zien, stroomt er een constante luchtstroom langs de ramen, die de koudeval van de ramen opvangt wat zorgt voor een optimaal binnenklimaat zonder tocht.
Technische specificaties
Opgeleverd: Maart 2021
Bouwteam: Posthouwer Technische Installaties / Puur Bouwbegeleiding (Architect en begeleider) / OneClimate B.V.
Vloeroppervlakte: 508 m²
Warmtepomp: 4x Nibe F2040-16 Lucht/Water
WTW: Komfovent Verso R3000 UV HE L C5.1 (3450m³/h)
Bijzonderheden: De watertoren heeft voor iedere verdieping een eigen warmtepomp. Zo kan er per verdieping apart worden verwarmd of gekoeld.
Woning beschikt over een WTW met warmtewiel om warmte te recupereren uit de ventilatielucht.
Tekst: Carla van der Meer – All About Text
Fotografie: Patrick van Emst – Van Emst Vakfotografie
